در سال 1972 مجمع عمومي سازمان ملل با تصويب ماده اي پنچم ژوئن هر سال مقارن با پانزدهم خرداد را روز جهاني محيط زيست اعلام نمود که هدف از آن افزايش آگاهي مردم براي حفظ محيط زيست و ترغيب مسئولان به اتخاذ تدابيري براي مقابله با تخريب محيط زيست است. امسال موضوع روز جهاني محيط زيست بر گرم شدن زمين و ذوب شدن يخ هاي قطبي و اهميت پيامدهاي آن محوريت دارد. موضوع روز جهاني محيط زيست امسال (1386-2007) با عنوان «ذوب شدن يخ ها، موضوع اصلي» مي باشد. به همين مناسبت نشست امسال روز جهاني محيط زيست نيز در كشور نروژ مي باشد. توليد گازهاي گلخانهاي ناشي از فعاليت انسانها، موجب گرم شدن زمين شده و غلظت گاز دي اكسيد كربن در هوا، ظرف 600هزار سال گذشته به اين حد نبوده و بشدت درحال افزايش است. عمدهترين نشانه تغييرات آب و هوا در مناطق قطبي ديده ميشود. قطب شمال دو برابر سريعتر از بقيه جهان گرم ميشود، ضخامت و مقدار يخهاي درياي قطب شمال رو به كاهش است و لايههاي منجمد اعماق زمين كه قرنها يخ زده بوده، رو به ذوب شدن ميرود و كوههاي يخي در قطب شمال و مناطق گرينلند سريعتر از آنچه كه كسي بتواند تصور كند، ذوب ميشوند. اثرات چنين روندي بر مردم و اكوسيستم مناطق قطبي، قابل توجه است و كاهش يخ درياها، محل زندگي را براي حيوانات قطبي، آسيبپذير ميكند. اين تغييرات، مردم بومي مناطق قطب شمال را كه براي بقا به طبيعت نياز دارند، نه فقط با چالش كمبود غذا، بلكه با تحت تاثير قراردادن هويتشان مواجه كرده است، ولي اين تنها مساله مناطق قطبي نيست. اثرات تغييرات آب و هوا بر همه مناطق منعكس ميشود و همزمان با افزايش سطح آب درياها، ساكنين جزيرههاي پست و شهرهاي ساحلي در سراسر جهان با سيل مواجه ميشوند. شركتهاي بيمه در سراسر جهان، هر سال رقم بيشتري را براي حوادث تغييرات شديد آب و هوا پرداخت ميكنند و در حالي كه لايههاي يخي كم ميشوند، دولتها با نگراني به مشكل تامين آب در آينده نگاه ميكنند. يك سوم مردم جهان بويژه افراد اهل آفريقا در مناطق خشك زندگي ميكنند و تغييرات آب و هوا، ناامني غذايي، قحطي و دشتزايي را بوجود آمده است.
به گفته دبيركل سازمان ملل متحد، كشورهاي در حال توسعه ميتوانند براي كاهش گاز گلخانهاي و بهبود بازدهي انرژي، تلاش بيشتري كنند. آنها ميتوانند از توسعه براي كاهش آلودگي محيط زيست در اقتصادهايي كه بسرعت رو به رشد هستند مانند برزيل، چين و هند حمايت كنند. اما ايكاش سازمان ملل علاوه بر ترغيب كشورهاي در حال توسعه براي كاهش گازهاي گلخانهاي؛ به كشورهايي توسعه يافته اي كه بدون دليل با پيمان كيوتو و كاهش گازهاي گلخانه اي مخالفت مي كنند نيز اهميت مي داد.
دبيركل سازمان ملل در پيامي به مناسبت روز جهاني محيط زيست 5 ژوئن 2006 / 15 خرداد 1385 ضمن اشاره به اين امر كه فقر، مديريت غير پايدار زمين و تغيير آب و هوا، سرزمين هاي خشك را تبديل به كوير مي كند و كويرزايي موجب فقر مي شود، دولت ها و جوامع را ترغيب نمود تا بر چالش هاي زندگي حاشيه كوير تمركز كنند. خطر رشد كويرها 12 منطقه جهان را تهديد مي كند. منطقه صحرا در شمال آفريقا، آتاكاما در شيلي، سونورا در آمريكا، كيزيلكوم در افغانستان، گبي در چين و دشت ملكه بزرگ در استراليا از جمله اين مناطق هستند.سرزمينهاي خشك در تمامي مناطق وجود دارند و بيش از چهل درصد زمين را ميپوشانند و مكان زندگي تقريبا دو ميليارد انسان يعني يك سوم جمعيت جهان هستند. براي بيشتر ساكنان سرزمينهاي خشك زندگي سخت و آينده غالبا نامطمئن است. ايجاد تغييرات در بيابان زدايي مشكل است اما نمي توان از آن جلوگيري كرد، حفاظت و احياي خشكيها نه تنها رشد حاصل از بيازدايي را در مناطق شهري جهاني كاهش ميدهد بلكه به ايجاد دنيايي سرشار از صلح و امنيت كمك خواهد كرد.
روز جهاني محيط زيست 1384
دبير كل سازمان ملل متحد در پيامي به مناسبت روز جهاني محيط زيست 5 ژوئن 2005 برابر با 15 خرداد 1384 از جهانيان خواست تا شهرهاي سبز بسازند تا در آنها مردم بتوانند كودكان خود را پرورش داده و آرزوهاي خود را در محيطي سالم، پاك و خوب و برنامهريزي شده تحقق بخشد.
شعار روز جهاني محيط زيست امسال «شهرهاي سبز: براي اين سياره برنامهريزي كنيد» يعني افزايش سريع نسبت جمعيتي كه در محیط های شهري زندگي ميكنند.
فعالان و طرفداران محيط زيست در سراسر جهان روز جهاني محيط زيست را گرامي می دارند. در این مراسم شهرداران بيــش از پنجاه شهر در شهر سانفرانسيسكو گرد هم می آیند تا معيارهـاي جـديـد بـراي طرحهـاي شهرسازي را مـورد ارزيـابـي و بحـث قـرار دهند.
دبيركل سازمان ملل به همين مناسبـت گفـت: زندگي ما وابسته به محيط زيست است. كوفي عنان اضافه كرد: اگر ما ميخـواهيـم جهاني مسالمت آميز به همراه آزادي داشتـه باشيم نياز به آب آشاميدني سالـم و هـواي تميز و منابع كافـي بـراي بقـاي خـودمـان داريم. براساس برآورد سازمـان ملـل در 25 سال آينده بيش از شصت درصد از جمعيت جهان در شهرها و حاشيه آنها زندگي خواهند كرد. سازمان ملل اطلس جديدي منتشر كرده است كه در آن تصاوير ماهواره اي جهان در گـذشتـه وحال با هم مقايسه شده است. تصاوير ماهوارهاي پيش و پـس ازتغـييـرات نشان ميدهد چگونه دورنماي منـاطق مخـتلـف جهان دگرگون شده است. سازمان ملل هشدارداد ساكنان شهرها اساسـا مسئول گرم شدن زمين هستند. ساكنان شهرهـا بيشترين بخش منابع طبـيعـي را مصـرف مـي كنند و سپس زباله هاي زيادي را بجا ميگذارند.به گزارش سازمان ملل، در ربع قرن آتي تقريبا تمامي رشد جمعيت در شهرها به وقوع خواهد پيوست كه بيشتر آن در كشورهاي كمتر توسعه يافته است. تا سال 2030، بيش از 60 درصد از جمعيت جهان در مناطق شهري به سر خواهند برد. چنين شهرنشيني گسترده موجب ايجاد چالش هاي عظيم مانند فقر، بيكاري، جنايت و اعتياد به مواد مخدر ميشود. تا اين زمان يكي از هر 3 نفر شهرنشين، در حلبيآبادها زندگي ميكند. در بسياري از شهرهاي رو به گسترش جهان حفاظت از محيط زيست ناچيز است و برنامهريزي براي آن بيهدف است. در واقع پيامدهاي زيستمحيطي رشد شهرنشيني قابل توجه است. شهرها مصرفكنندگان فعال منابع طبيعي و ايجادكنندگان زباله هستند. شهرها بيشترين مقدار گازهاي گلخانهاي را توليد ميكنند كه موجب تغيير آب و هواي جهان ميشود. شهرها غالبا كيفيت آب را كاهش ميدهند، چشمهها را خشك ميكنند، محيط دريايي را آلوده ميكنند، هوا را متعفن ميكنند، زمين را تخريب كرده و در نتيجه تنوعزيستي را از بين ميبرند. تمركز بشر در شهرهاي بزرگ يعني اينكه جهان نميتواند به اهداف توسعه هزاره دست يابد مگر طرحهاي زيست محيطي را در تمامي جنبههاي مديريت شهري ادغام كنند. ايجاد شهرهاي دوستدار محيط زيست قطعا چالشي بزرگ است، اما براي دستيابي به آن فناوريها و تخصصهاي مورد نياز ما وجود دارد. در حال حاضر و نه فقط در آينده، حمل و نقل تميز، ساختمانهايي كه انرژي را به گونهاي مؤثر مصرف ميكنند، دفع فاضل آب بهداشتي و مصرف اقتصادي آب امكان پذير هستند و غالبا روش اجراي آنها نيز براي همگان قابل دسترسي است. در اين روز جهاني محيط زيست، همه ما انسانهای کره خاکی باید چالش شهرنشيني را جدي بگيریم. اجازه دهيم از دانش عظيم و پويايي طبيعي نواحي شهري بهره برداري بهينه كنيم. اجازه دهيم "شهرهاي سبز" بسازيم تا در آنها مردم بتوانند كودكان خود را پرورش داده و آرزوهاي خود را در محيطي سالم، پاك و خوب برنامه ريزي شده تحقق بخشند.
بزرگداشت روز جهاني محيط زيست در ايران
و اما در کشور عزيزمان ايران نيز همچون ديگر کشور هاي جهان برنامه هاي خاصي در رابطه با روز جهاني محيط زيست برگزار مي شود. و از آنجا كه كشور عزيزمان ايران به دليل شرايط خاص جغرافيايي و وجود رشته كوههاي مرتفع، کوير و جنگل از ويژگيهاي اقليمي بينظيري برخوردار است، وارث تنوع اقليمي و به تبع آن تنوع زيستي گستردهاي است که اين امر مسئوليت همه ي ما را نسبت به حفظ، احيا و توسعه آن مي طلبد. بياييد با احترام به ثروت هاي خدادادي طبيعت پيرامونمان آسمان و دريايي آبي و آينده اي سبز و خرم را براي خود و فرزندانمان رقم زنيم.
او كسى است كهدريارا مسخّر شما ساخت تا ازآن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن مانند مرواريداز آن استخراج كنيد؛ وكشتيها را مىبينى كه سينهدريارا مىشكافندتا شما به تجارت پردازيد و از فضل خدا بهره گيريد. (سوره نحل آيه 14)
روز جهاني محيط زيست
محيط زيست متشكل از نظامهاي اتمسفر (Atmosphere) (كه از هوا و ذرات معلق تشكيل شده)، پدوسفر
(Pethospher) (زمين)، بيوسفر (Biosphere) (قشر زيست محيطي) و هيدروسفر (Hydrosphere) (آب) است.انسان از آغازي كه پا به عرصه طبيعت گذاشته، با شرايط متنوع طبيعت و محيط زيست خود تطابق داشته است و پيدايش و ادامه حيات تمدنهاي جهان در صحنه زيست محيطي بوده است.
امروزه دنياي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي و بسياري از علوم و نيازهاي بشري روابط تنگاتنگي با محيط زيست دارند.
تخريب محيط زيست و آثار آن:
پژوهشگران جهاني براساس تحقيقات خود مدعي تخريب و تهديد محيط زيست به دست انسان هستند و همگي ادامه چنين وضعي را دير يا زود موجب پديدار شدن مصيبت مرگباري براي كره زمين و موجودات آن از جمله انسان مي دانند.عامل مهم تخريب محيط زيست، انسانها هستند و در حال حاضر اثر نيروي انساني بر روي عوامل محيط زيست جهاني شده است.رشد سريع جمعيت و مصرف انرژي فسيلي، روند طبيعي را دگرگون كرده و موجب تغييرات شگرفي شده و تركيب مادي عناصر جو را تغيير داده است. افزايش دما نيز تغييرات و نوسانهاي شديدي را باعث خواهد شد كه پوشش گياهي را به شدت دچار دگرگوني خواهد كرد.استفاده از صنايع تسليحاتي، گسترش هزاران نوع سموم و ورود آنها به اكوسيستم، افزايش و توسعه گازهاي خطرناك در جو نظير گازكربنيك و اكسيد ازت و غيره و بارش بارانهاي اسيدي كه ناشي از سوخت نفت چاهها و جنگلهاست ـ همگي تخريب شرايط زيست محيطي را باعث خواهد شد.
دنياي فناوري محسوس ترين فاجعه را براي محيط زيست به ارمغان آورده است و كشورهاي صنعتي، مقصر واقعي اين فاجعه هستند. محيط زيست، امروز به عنوان مهمترين محور سياست جهاني قرار گرفته است و همه كشورهاي جهاني نگران تخريب محيط زيست هستند.
اسلام و محيط زيست:
در دين مبين اسلام توجه زيادي به محيط زيست و محافظت از آن و تاكيد زيادي بر آبادكردن زمينهاي باير، درختكاري، پاكيزه نگه داشتن نهرها و آلوده نكردن آبها شده است. در احاديثي كه از حضرت رسول اكرم نقل شده است، آن حضرت سفارش به آباد كردن زمينهاي باير و درختكاري فرموده اند:
"الارض ارض الله، و العبادالله، من احيا موا تا فهي له".
"زمين، زمين خداست و بندگان، بندگان خدا هستند هركه زمين مرده اي را آباد كند متعلق به اوست."
در حديث ديگري پيامبر اسلام (ص) توصيه به درختكاري نموده اند و درخت را به عنوان باقي الصالحات براي انسان دانسته اند كه هركس از ثمره آن درخت استفاده كند براي كسي كه درخت را كاشته است صدقه اي محسوب مي شود.
"من غرس غرسا لم ياكل منه آدمي و لا خلق من خلق الله الا كان له صدقه"
" هركه درختي بكارد هربار كه انساني يا يكي از مخلوق خدا از آن بخورد براي وي صدقه اي محسوب مي شود".
در خصوص اهميت درختكاري و گسترش فضاي سبز، حضرت رسول اكرم تا آنجا سفارش فرموده اند كه اگر رستاخيز به پا شود و در دست شما نهالي باشد بايد اگر مي توانيد آن را بكاريد. اين فرمايش نشان دهنده اين مطلب است كه تا چه ميزان بايد به محيط زيست توجه داشته باشيم و در اين زمينه كوشش كنيم.
او كسى است كهدريارا مسخّر شما ساخت تا ازآن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن مانند مرواريداز آن استخراج كنيد؛ وكشتيها را مىبينى كه سينهدريارا مىشكافندتا شما به تجارت پردازيد و از فضل خدا بهره گيريد. (سوره نحل آيه 14)
روز محيط زيست
در سال 1972مجمع عمومي سازمان ملل با تصويب ماده اي پنچم ژوئن هر سال مقارن با شانزده خرداد را روز جهاني محيط زيست اعلام نمود که هدف از آن افزايش آگاهي مردم براي حفظ محيط زيست و ترغيب مسئولان به اتخاذ تدابيري براي مقابله با تخريب محيط زيست است. و اما شعار روز جهاني محيط زيست امسال (سال2004)از سوي برنامه محيط زيست ملل متحد (UNEP)«Wanted! Seas and Oceans – Dead or Alive? » «تحت تعقیب: دريا ها و اقيانوس ها , مرده يا زنده؟» مي باشد.اين شعار بيان کننده ي اين مطلب است که تاکنون ما انسان ها چه رفتار و عملکردي را با درياها و اقيانوس ها، اين ثروت هاي عظيم و با ارزش خداوندي پيش گرفته ايم. آيا خواهان درياها و اقيانوس هاي زنده و حيات بخش هستيم يا اينکه مي خواهيم آنها را تبديل به مکان هاي آلوده و مرده کنيم؟
همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004
شهر بارسلون اسپانيا ميزبان همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004 جهان خواهد بود. اين همايش يکي ديگر از برنامه هاي گردهمايي عظيم سال 2004 بارسلون يا «فوروم 2004 بارسلون» است که به مدت 141 روز با هدف تشويق صلح, توسعة مستمر و تنوع فرهنگي در اين شهر برگزار شده است.موضوعات مورد بحث در همايش روز جهاني محيط زيست، تاكيد بر عنصر انسان به عنوان يك عامل اصلي و كليدي در مسائل زيست محيطي، و در نظر گرفتن انسان بعنوان عاملي موثر در توسعه پايدار، توجه به رابطه محوري جوامع با مسايل زيست محيطي به منظور حفظ تعادل و پايداري محيط زيست و ايجاد مشارکت در اين زمينه که همگي مي تواند نويد بخش آينده اي سبز و مطمئن براي جهان و جهانيان باشد. امسال نيز با توجه به شعار انتخابي سازمان ملل براي روز محيط زيست، فعاليت هاي مهم برنامه محيط زيست ملل متحد در رابطه با زيستگاه هاي دريايي، شهر هاي ساحلي و مردم ساکن اين شهرها که از طريق دريا امرار معاش مي کنند مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.
همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004
شهر بارسلون اسپانيا ميزبان همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004 جهان خواهد بود. اين همايش يکي ديگر از برنامه هاي گردهمايي عظيم سال 2004 بارسلون يا «فوروم 2004 بارسلون» است که به مدت 141 روز با هدف تشويق صلح, توسعة مستمر و تنوع فرهنگي در اين شهر برگزار شده است.موضوعات مورد بحث در همايش روز جهاني محيط زيست، تاكيد بر عنصر انسان به عنوان يك عامل اصلي و كليدي در مسائل زيست محيطي، و در نظر گرفتن انسان بعنوان عاملي موثر در توسعه پايدار، توجه به رابطه محوري جوامع با مسايل زيست محيطي به منظور حفظ تعادل و پايداري محيط زيست و ايجاد مشارکت در اين زمينه که همگي مي تواند نويد بخش آينده اي سبز و مطمئن براي جهان و جهانيان باشد. امسال نيز با توجه به شعار انتخابي سازمان ملل براي روز محيط زيست، فعاليت هاي مهم برنامه محيط زيست ملل متحد در رابطه با زيستگاه هاي دريايي، شهر هاي ساحلي و مردم ساکن اين شهرها که از طريق دريا امرار معاش مي کنند مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.
بزرگداشت روز جهاني محيط زيست در ايران
و اما در کشور عزيزمان ايران نيز همچون ديگر کشور هاي جهان برنامه هاي خاصي در رابطه با روز جهاني محيط زيست برگزار مي شود. از جمله برنامه هاي سازمان حفاظت از محيط زيست کشور به مناسبت هفته محيط زيست امسال (16-22خرداد)، افتتاح پنجمين نمايشگاه بين المللي محيط زيست ايران در 17 خردادماه مي باشد که در محل دائمي نمايشگاههاي بين المللي برگزار مي شود. اين نمايشگاه در راستاي سياست هاي دولت محترم جمهوري اسلامي ايران در جهت حفاظت از محيط زيست و گسترش فرهنگ زيست محيطي مي باشد که با همكاري سازمان محيط زيست، صداو سيماي جمهوري اسلامي ايران و ديگر وزارتخانه ها و سازمانهاي علاقمند برگزار مي شود. در همين راستا بيست و يكمين همايش صنايع سبز ايران نيز در روز 21 خرداد ماه به مناسبت هفته محيط زيست برگزار خواهد شد. وازآنجا كه كشور عزيزمان ايران به دليل شرايط خاص جغرافيايي و وجود رشته كوههاي مرتفع، کوير و جنگل از ويژگيهاي اقليمي بينظيريبرخوردار است، وارث تنوع اقليمي و به تبع آن تنوع زيستي گستردهاي است که اين امر مسئوليت همه ي ما را نسبت به حفظ،احيا و توسعه آن مي طلبد. بياييد با احترام به ثروت هاي خدادادي طبيعت پيرامونمان آسمان و دريايي آبي و آينده اي سبز و خرم را براي خود و فرزندانمان رقم زنيم.
در سال 1972 مجمع عمومي سازمان ملل با تصويب ماده اي پنچم ژوئن هر سال مقارن با پانزدهم خرداد را روز جهاني محيط زيست اعلام نمود که هدف از آن افزايش آگاهي مردم براي حفظ محيط زيست و ترغيب مسئولان به اتخاذ تدابيري براي مقابله با تخريب محيط زيست است. امسال موضوع روز جهاني محيط زيست بر گرم شدن زمين و ذوب شدن يخ هاي قطبي و اهميت پيامدهاي آن محوريت دارد. موضوع روز جهاني محيط زيست امسال (1386-2007) با عنوان «ذوب شدن يخ ها، موضوع اصلي» مي باشد. به همين مناسبت نشست امسال روز جهاني محيط زيست نيز در كشور نروژ مي باشد. توليد گازهاي گلخانهاي ناشي از فعاليت انسانها، موجب گرم شدن زمين شده و غلظت گاز دي اكسيد كربن در هوا، ظرف 600هزار سال گذشته به اين حد نبوده و بشدت درحال افزايش است. عمدهترين نشانه تغييرات آب و هوا در مناطق قطبي ديده ميشود. قطب شمال دو برابر سريعتر از بقيه جهان گرم ميشود، ضخامت و مقدار يخهاي درياي قطب شمال رو به كاهش است و لايههاي منجمد اعماق زمين كه قرنها يخ زده بوده، رو به ذوب شدن ميرود و كوههاي يخي در قطب شمال و مناطق گرينلند سريعتر از آنچه كه كسي بتواند تصور كند، ذوب ميشوند. اثرات چنين روندي بر مردم و اكوسيستم مناطق قطبي، قابل توجه است و كاهش يخ درياها، محل زندگي را براي حيوانات قطبي، آسيبپذير ميكند. اين تغييرات، مردم بومي مناطق قطب شمال را كه براي بقا به طبيعت نياز دارند، نه فقط با چالش كمبود غذا، بلكه با تحت تاثير قراردادن هويتشان مواجه كرده است، ولي اين تنها مساله مناطق قطبي نيست. اثرات تغييرات آب و هوا بر همه مناطق منعكس ميشود و همزمان با افزايش سطح آب درياها، ساكنين جزيرههاي پست و شهرهاي ساحلي در سراسر جهان با سيل مواجه ميشوند. شركتهاي بيمه در سراسر جهان، هر سال رقم بيشتري را براي حوادث تغييرات شديد آب و هوا پرداخت ميكنند و در حالي كه لايههاي يخي كم ميشوند، دولتها با نگراني به مشكل تامين آب در آينده نگاه ميكنند. يك سوم مردم جهان بويژه افراد اهل آفريقا در مناطق خشك زندگي ميكنند و تغييرات آب و هوا، ناامني غذايي، قحطي و دشتزايي را بوجود آمده است.
به گفته دبيركل سازمان ملل متحد، كشورهاي در حال توسعه ميتوانند براي كاهش گاز گلخانهاي و بهبود بازدهي انرژي، تلاش بيشتري كنند. آنها ميتوانند از توسعه براي كاهش آلودگي محيط زيست در اقتصادهايي كه بسرعت رو به رشد هستند مانند برزيل، چين و هند حمايت كنند. اما ايكاش سازمان ملل علاوه بر ترغيب كشورهاي در حال توسعه براي كاهش گازهاي گلخانهاي؛ به كشورهايي توسعه يافته اي كه بدون دليل با پيمان كيوتو و كاهش گازهاي گلخانه اي مخالفت مي كنند نيز اهميت مي داد.
دبيركل سازمان ملل در پيامي به مناسبت روز جهاني محيط زيست 5 ژوئن 2006 / 15 خرداد 1385 ضمن اشاره به اين امر كه فقر، مديريت غير پايدار زمين و تغيير آب و هوا، سرزمين هاي خشك را تبديل به كوير مي كند و كويرزايي موجب فقر مي شود، دولت ها و جوامع را ترغيب نمود تا بر چالش هاي زندگي حاشيه كوير تمركز كنند. خطر رشد كويرها 12 منطقه جهان را تهديد مي كند. منطقه صحرا در شمال آفريقا، آتاكاما در شيلي، سونورا در آمريكا، كيزيلكوم در افغانستان، گبي در چين و دشت ملكه بزرگ در استراليا از جمله اين مناطق هستند.سرزمينهاي خشك در تمامي مناطق وجود دارند و بيش از چهل درصد زمين را ميپوشانند و مكان زندگي تقريبا دو ميليارد انسان يعني يك سوم جمعيت جهان هستند. براي بيشتر ساكنان سرزمينهاي خشك زندگي سخت و آينده غالبا نامطمئن است. ايجاد تغييرات در بيابان زدايي مشكل است اما نمي توان از آن جلوگيري كرد، حفاظت و احياي خشكيها نه تنها رشد حاصل از بيازدايي را در مناطق شهري جهاني كاهش ميدهد بلكه به ايجاد دنيايي سرشار از صلح و امنيت كمك خواهد كرد.
روز جهاني محيط زيست 1384
دبير كل سازمان ملل متحد در پيامي به مناسبت روز جهاني محيط زيست 5 ژوئن 2005 برابر با 15 خرداد 1384 از جهانيان خواست تا شهرهاي سبز بسازند تا در آنها مردم بتوانند كودكان خود را پرورش داده و آرزوهاي خود را در محيطي سالم، پاك و خوب و برنامهريزي شده تحقق بخشد.
شعار روز جهاني محيط زيست امسال «شهرهاي سبز: براي اين سياره برنامهريزي كنيد» يعني افزايش سريع نسبت جمعيتي كه در محیط های شهري زندگي ميكنند.
فعالان و طرفداران محيط زيست در سراسر جهان روز جهاني محيط زيست را گرامي می دارند. در این مراسم شهرداران بيــش از پنجاه شهر در شهر سانفرانسيسكو گرد هم می آیند تا معيارهـاي جـديـد بـراي طرحهـاي شهرسازي را مـورد ارزيـابـي و بحـث قـرار دهند.
دبيركل سازمان ملل به همين مناسبـت گفـت: زندگي ما وابسته به محيط زيست است. كوفي عنان اضافه كرد: اگر ما ميخـواهيـم جهاني مسالمت آميز به همراه آزادي داشتـه باشيم نياز به آب آشاميدني سالـم و هـواي تميز و منابع كافـي بـراي بقـاي خـودمـان داريم. براساس برآورد سازمـان ملـل در 25 سال آينده بيش از شصت درصد از جمعيت جهان در شهرها و حاشيه آنها زندگي خواهند كرد. سازمان ملل اطلس جديدي منتشر كرده است كه در آن تصاوير ماهواره اي جهان در گـذشتـه وحال با هم مقايسه شده است. تصاوير ماهوارهاي پيش و پـس ازتغـييـرات نشان ميدهد چگونه دورنماي منـاطق مخـتلـف جهان دگرگون شده است. سازمان ملل هشدارداد ساكنان شهرها اساسـا مسئول گرم شدن زمين هستند. ساكنان شهرهـا بيشترين بخش منابع طبـيعـي را مصـرف مـي كنند و سپس زباله هاي زيادي را بجا ميگذارند.به گزارش سازمان ملل، در ربع قرن آتي تقريبا تمامي رشد جمعيت در شهرها به وقوع خواهد پيوست كه بيشتر آن در كشورهاي كمتر توسعه يافته است. تا سال 2030، بيش از 60 درصد از جمعيت جهان در مناطق شهري به سر خواهند برد. چنين شهرنشيني گسترده موجب ايجاد چالش هاي عظيم مانند فقر، بيكاري، جنايت و اعتياد به مواد مخدر ميشود. تا اين زمان يكي از هر 3 نفر شهرنشين، در حلبيآبادها زندگي ميكند. در بسياري از شهرهاي رو به گسترش جهان حفاظت از محيط زيست ناچيز است و برنامهريزي براي آن بيهدف است. در واقع پيامدهاي زيستمحيطي رشد شهرنشيني قابل توجه است. شهرها مصرفكنندگان فعال منابع طبيعي و ايجادكنندگان زباله هستند. شهرها بيشترين مقدار گازهاي گلخانهاي را توليد ميكنند كه موجب تغيير آب و هواي جهان ميشود. شهرها غالبا كيفيت آب را كاهش ميدهند، چشمهها را خشك ميكنند، محيط دريايي را آلوده ميكنند، هوا را متعفن ميكنند، زمين را تخريب كرده و در نتيجه تنوعزيستي را از بين ميبرند. تمركز بشر در شهرهاي بزرگ يعني اينكه جهان نميتواند به اهداف توسعه هزاره دست يابد مگر طرحهاي زيست محيطي را در تمامي جنبههاي مديريت شهري ادغام كنند. ايجاد شهرهاي دوستدار محيط زيست قطعا چالشي بزرگ است، اما براي دستيابي به آن فناوريها و تخصصهاي مورد نياز ما وجود دارد. در حال حاضر و نه فقط در آينده، حمل و نقل تميز، ساختمانهايي كه انرژي را به گونهاي مؤثر مصرف ميكنند، دفع فاضل آب بهداشتي و مصرف اقتصادي آب امكان پذير هستند و غالبا روش اجراي آنها نيز براي همگان قابل دسترسي است. در اين روز جهاني محيط زيست، همه ما انسانهای کره خاکی باید چالش شهرنشيني را جدي بگيریم. اجازه دهيم از دانش عظيم و پويايي طبيعي نواحي شهري بهره برداري بهينه كنيم. اجازه دهيم "شهرهاي سبز" بسازيم تا در آنها مردم بتوانند كودكان خود را پرورش داده و آرزوهاي خود را در محيطي سالم، پاك و خوب برنامه ريزي شده تحقق بخشند.
بزرگداشت روز جهاني محيط زيست در ايران
و اما در کشور عزيزمان ايران نيز همچون ديگر کشور هاي جهان برنامه هاي خاصي در رابطه با روز جهاني محيط زيست برگزار مي شود. و از آنجا كه كشور عزيزمان ايران به دليل شرايط خاص جغرافيايي و وجود رشته كوههاي مرتفع، کوير و جنگل از ويژگيهاي اقليمي بينظيري برخوردار است، وارث تنوع اقليمي و به تبع آن تنوع زيستي گستردهاي است که اين امر مسئوليت همه ي ما را نسبت به حفظ، احيا و توسعه آن مي طلبد. بياييد با احترام به ثروت هاي خدادادي طبيعت پيرامونمان آسمان و دريايي آبي و آينده اي سبز و خرم را براي خود و فرزندانمان رقم زنيم.
او كسى است كهدريارا مسخّر شما ساخت تا ازآن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن مانند مرواريداز آن استخراج كنيد؛ وكشتيها را مىبينى كه سينهدريارا مىشكافندتا شما به تجارت پردازيد و از فضل خدا بهره گيريد. (سوره نحل آيه 14)
روز جهاني محيط زيست
محيط زيست متشكل از نظامهاي اتمسفر (Atmosphere) (كه از هوا و ذرات معلق تشكيل شده)، پدوسفر
(Pethospher) (زمين)، بيوسفر (Biosphere) (قشر زيست محيطي) و هيدروسفر (Hydrosphere) (آب) است.انسان از آغازي كه پا به عرصه طبيعت گذاشته، با شرايط متنوع طبيعت و محيط زيست خود تطابق داشته است و پيدايش و ادامه حيات تمدنهاي جهان در صحنه زيست محيطي بوده است.
امروزه دنياي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي و بسياري از علوم و نيازهاي بشري روابط تنگاتنگي با محيط زيست دارند.
تخريب محيط زيست و آثار آن:
پژوهشگران جهاني براساس تحقيقات خود مدعي تخريب و تهديد محيط زيست به دست انسان هستند و همگي ادامه چنين وضعي را دير يا زود موجب پديدار شدن مصيبت مرگباري براي كره زمين و موجودات آن از جمله انسان مي دانند.عامل مهم تخريب محيط زيست، انسانها هستند و در حال حاضر اثر نيروي انساني بر روي عوامل محيط زيست جهاني شده است.رشد سريع جمعيت و مصرف انرژي فسيلي، روند طبيعي را دگرگون كرده و موجب تغييرات شگرفي شده و تركيب مادي عناصر جو را تغيير داده است. افزايش دما نيز تغييرات و نوسانهاي شديدي را باعث خواهد شد كه پوشش گياهي را به شدت دچار دگرگوني خواهد كرد.استفاده از صنايع تسليحاتي، گسترش هزاران نوع سموم و ورود آنها به اكوسيستم، افزايش و توسعه گازهاي خطرناك در جو نظير گازكربنيك و اكسيد ازت و غيره و بارش بارانهاي اسيدي كه ناشي از سوخت نفت چاهها و جنگلهاست ـ همگي تخريب شرايط زيست محيطي را باعث خواهد شد.
دنياي فناوري محسوس ترين فاجعه را براي محيط زيست به ارمغان آورده است و كشورهاي صنعتي، مقصر واقعي اين فاجعه هستند. محيط زيست، امروز به عنوان مهمترين محور سياست جهاني قرار گرفته است و همه كشورهاي جهاني نگران تخريب محيط زيست هستند.
اسلام و محيط زيست:
در دين مبين اسلام توجه زيادي به محيط زيست و محافظت از آن و تاكيد زيادي بر آبادكردن زمينهاي باير، درختكاري، پاكيزه نگه داشتن نهرها و آلوده نكردن آبها شده است. در احاديثي كه از حضرت رسول اكرم نقل شده است، آن حضرت سفارش به آباد كردن زمينهاي باير و درختكاري فرموده اند:
"الارض ارض الله، و العبادالله، من احيا موا تا فهي له".
"زمين، زمين خداست و بندگان، بندگان خدا هستند هركه زمين مرده اي را آباد كند متعلق به اوست."
در حديث ديگري پيامبر اسلام (ص) توصيه به درختكاري نموده اند و درخت را به عنوان باقي الصالحات براي انسان دانسته اند كه هركس از ثمره آن درخت استفاده كند براي كسي كه درخت را كاشته است صدقه اي محسوب مي شود.
"من غرس غرسا لم ياكل منه آدمي و لا خلق من خلق الله الا كان له صدقه"
" هركه درختي بكارد هربار كه انساني يا يكي از مخلوق خدا از آن بخورد براي وي صدقه اي محسوب مي شود".
در خصوص اهميت درختكاري و گسترش فضاي سبز، حضرت رسول اكرم تا آنجا سفارش فرموده اند كه اگر رستاخيز به پا شود و در دست شما نهالي باشد بايد اگر مي توانيد آن را بكاريد. اين فرمايش نشان دهنده اين مطلب است كه تا چه ميزان بايد به محيط زيست توجه داشته باشيم و در اين زمينه كوشش كنيم.
او كسى است كهدريارا مسخّر شما ساخت تا ازآن، گوشت تازه بخوريد؛ و زيورى براى پوشيدن مانند مرواريداز آن استخراج كنيد؛ وكشتيها را مىبينى كه سينهدريارا مىشكافندتا شما به تجارت پردازيد و از فضل خدا بهره گيريد. (سوره نحل آيه 14)
روز محيط زيست
در سال 1972مجمع عمومي سازمان ملل با تصويب ماده اي پنچم ژوئن هر سال مقارن با شانزده خرداد را روز جهاني محيط زيست اعلام نمود که هدف از آن افزايش آگاهي مردم براي حفظ محيط زيست و ترغيب مسئولان به اتخاذ تدابيري براي مقابله با تخريب محيط زيست است. و اما شعار روز جهاني محيط زيست امسال (سال2004)از سوي برنامه محيط زيست ملل متحد (UNEP)«Wanted! Seas and Oceans – Dead or Alive? » «تحت تعقیب: دريا ها و اقيانوس ها , مرده يا زنده؟» مي باشد.اين شعار بيان کننده ي اين مطلب است که تاکنون ما انسان ها چه رفتار و عملکردي را با درياها و اقيانوس ها، اين ثروت هاي عظيم و با ارزش خداوندي پيش گرفته ايم. آيا خواهان درياها و اقيانوس هاي زنده و حيات بخش هستيم يا اينکه مي خواهيم آنها را تبديل به مکان هاي آلوده و مرده کنيم؟
همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004
شهر بارسلون اسپانيا ميزبان همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004 جهان خواهد بود. اين همايش يکي ديگر از برنامه هاي گردهمايي عظيم سال 2004 بارسلون يا «فوروم 2004 بارسلون» است که به مدت 141 روز با هدف تشويق صلح, توسعة مستمر و تنوع فرهنگي در اين شهر برگزار شده است.موضوعات مورد بحث در همايش روز جهاني محيط زيست، تاكيد بر عنصر انسان به عنوان يك عامل اصلي و كليدي در مسائل زيست محيطي، و در نظر گرفتن انسان بعنوان عاملي موثر در توسعه پايدار، توجه به رابطه محوري جوامع با مسايل زيست محيطي به منظور حفظ تعادل و پايداري محيط زيست و ايجاد مشارکت در اين زمينه که همگي مي تواند نويد بخش آينده اي سبز و مطمئن براي جهان و جهانيان باشد. امسال نيز با توجه به شعار انتخابي سازمان ملل براي روز محيط زيست، فعاليت هاي مهم برنامه محيط زيست ملل متحد در رابطه با زيستگاه هاي دريايي، شهر هاي ساحلي و مردم ساکن اين شهرها که از طريق دريا امرار معاش مي کنند مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.
همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004
شهر بارسلون اسپانيا ميزبان همايش جهاني روز محيط زيست سال 2004 جهان خواهد بود. اين همايش يکي ديگر از برنامه هاي گردهمايي عظيم سال 2004 بارسلون يا «فوروم 2004 بارسلون» است که به مدت 141 روز با هدف تشويق صلح, توسعة مستمر و تنوع فرهنگي در اين شهر برگزار شده است.موضوعات مورد بحث در همايش روز جهاني محيط زيست، تاكيد بر عنصر انسان به عنوان يك عامل اصلي و كليدي در مسائل زيست محيطي، و در نظر گرفتن انسان بعنوان عاملي موثر در توسعه پايدار، توجه به رابطه محوري جوامع با مسايل زيست محيطي به منظور حفظ تعادل و پايداري محيط زيست و ايجاد مشارکت در اين زمينه که همگي مي تواند نويد بخش آينده اي سبز و مطمئن براي جهان و جهانيان باشد. امسال نيز با توجه به شعار انتخابي سازمان ملل براي روز محيط زيست، فعاليت هاي مهم برنامه محيط زيست ملل متحد در رابطه با زيستگاه هاي دريايي، شهر هاي ساحلي و مردم ساکن اين شهرها که از طريق دريا امرار معاش مي کنند مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.
بزرگداشت روز جهاني محيط زيست در ايران
و اما در کشور عزيزمان ايران نيز همچون ديگر کشور هاي جهان برنامه هاي خاصي در رابطه با روز جهاني محيط زيست برگزار مي شود. از جمله برنامه هاي سازمان حفاظت از محيط زيست کشور به مناسبت هفته محيط زيست امسال (16-22خرداد)، افتتاح پنجمين نمايشگاه بين المللي محيط زيست ايران در 17 خردادماه مي باشد که در محل دائمي نمايشگاههاي بين المللي برگزار مي شود. اين نمايشگاه در راستاي سياست هاي دولت محترم جمهوري اسلامي ايران در جهت حفاظت از محيط زيست و گسترش فرهنگ زيست محيطي مي باشد که با همكاري سازمان محيط زيست، صداو سيماي جمهوري اسلامي ايران و ديگر وزارتخانه ها و سازمانهاي علاقمند برگزار مي شود. در همين راستا بيست و يكمين همايش صنايع سبز ايران نيز در روز 21 خرداد ماه به مناسبت هفته محيط زيست برگزار خواهد شد. وازآنجا كه كشور عزيزمان ايران به دليل شرايط خاص جغرافيايي و وجود رشته كوههاي مرتفع، کوير و جنگل از ويژگيهاي اقليمي بينظيريبرخوردار است، وارث تنوع اقليمي و به تبع آن تنوع زيستي گستردهاي است که اين امر مسئوليت همه ي ما را نسبت به حفظ،احيا و توسعه آن مي طلبد. بياييد با احترام به ثروت هاي خدادادي طبيعت پيرامونمان آسمان و دريايي آبي و آينده اي سبز و خرم را براي خود و فرزندانمان رقم زنيم.
در سال 1972 مجمع عمومي سازمان ملل با تصويب ماده اي پنچم ژوئن هر سال مقارن با پانزدهم خرداد را روز جهاني محيط زيست اعلام نمود که هدف از آن افزايش آگاهي مردم براي حفظ محيط زيست و ترغيب مسئولان به اتخاذ تدابيري براي مقابله با تخريب محيط زيست است. امسال موضوع روز جهاني محيط زيست بر گرم شدن زمين و ذوب شدن يخ هاي قطبي و اهميت پيامدهاي آن محوريت دارد. موضوع روز جهاني محيط زيست امسال (1386-2007) با عنوان «ذوب شدن يخ ها، موضوع اصلي» مي باشد. به همين مناسبت نشست امسال روز جهاني محيط زيست نيز در كشور نروژ مي باشد. توليد گازهاي گلخانهاي ناشي از فعاليت انسانها، موجب گرم شدن زمين شده و غلظت گاز دي اكسيد كربن در هوا، ظرف 600هزار سال گذشته به اين حد نبوده و بشدت درحال افزايش است. عمدهترين نشانه تغييرات آب و هوا در مناطق قطبي ديده ميشود. قطب شمال دو برابر سريعتر از بقيه جهان گرم ميشود، ضخامت و مقدار يخهاي درياي قطب شمال رو به كاهش است و لايههاي منجمد اعماق زمين كه قرنها يخ زده بوده، رو به ذوب شدن ميرود و كوههاي يخي در قطب شمال و مناطق گرينلند سريعتر از آنچه كه كسي بتواند تصور كند، ذوب ميشوند. اثرات چنين روندي بر مردم و اكوسيستم مناطق قطبي، قابل توجه است و كاهش يخ درياها، محل زندگي را براي حيوانات قطبي، آسيبپذير ميكند. اين تغييرات، مردم بومي مناطق قطب شمال را كه براي بقا به طبيعت نياز دارند، نه فقط با چالش كمبود غذا، بلكه با تحت تاثير قراردادن هويتشان مواجه كرده است، ولي اين تنها مساله مناطق قطبي نيست. اثرات تغييرات آب و هوا بر همه مناطق منعكس ميشود و همزمان با افزايش سطح آب درياها، ساكنين جزيرههاي پست و شهرهاي ساحلي در سراسر جهان با سيل مواجه ميشوند. شركتهاي بيمه در سراسر جهان، هر سال رقم بيشتري را براي حوادث تغييرات شديد آب و هوا پرداخت ميكنند و در حالي كه لايههاي يخي كم ميشوند، دولتها با نگراني به مشكل تامين آب در آينده نگاه ميكنند. يك سوم مردم جهان بويژه افراد اهل آفريقا در مناطق خشك زندگي ميكنند و تغييرات آب و هوا، ناامني غذايي، قحطي و دشتزايي را بوجود آمده است.
به گفته دبيركل سازمان ملل متحد، كشورهاي در حال توسعه ميتوانند براي كاهش گاز گلخانهاي و بهبود بازدهي انرژي، تلاش بيشتري كنند. آنها ميتوانند از توسعه براي كاهش آلودگي محيط زيست در اقتصادهايي كه بسرعت رو به رشد هستند مانند برزيل، چين و هند حمايت كنند. اما ايكاش سازمان ملل علاوه بر ترغيب كشورهاي در حال توسعه براي كاهش گازهاي گلخانهاي؛ به كشورهايي توسعه يافته اي كه بدون دليل با پيمان كيوتو و كاهش گازهاي گلخانه اي مخالفت مي كنند نيز اهميت مي داد.
دبيركل سازمان ملل در پيامي به مناسبت روز جهاني محيط زيست 5 ژوئن 2006 / 15 خرداد 1385 ضمن اشاره به اين امر كه فقر، مديريت غير پايدار زمين و تغيير آب و هوا، سرزمين هاي خشك را تبديل به كوير مي كند و كويرزايي موجب فقر مي شود، دولت ها و جوامع را ترغيب نمود تا بر چالش هاي زندگي حاشيه كوير تمركز كنند. خطر رشد كويرها 12 منطقه جهان را تهديد مي كند. منطقه صحرا در شمال آفريقا، آتاكاما در شيلي، سونورا در آمريكا، كيزيلكوم در افغانستان، گبي در چين و دشت ملكه بزرگ در استراليا از جمله اين مناطق هستند.سرزمينهاي خشك در تمامي مناطق وجود دارند و بيش از چهل درصد زمين را ميپوشانند و مكان زندگي تقريبا دو ميليارد انسان يعني يك سوم جمعيت جهان هستند. براي بيشتر ساكنان سرزمينهاي خشك زندگي سخت و آينده غالبا نامطمئن است. ايجاد تغييرات در بيابان زدايي مشكل است اما نمي توان از آن جلوگيري كرد، حفاظت و احياي خشكيها نه تنها رشد حاصل از بيازدايي را در مناطق شهري جهاني كاهش ميدهد بلكه به ايجاد دنيايي سرشار از صلح و امنيت كمك خواهد كرد.
<
| 
